LJÓÐJÖFURINN LAWRENCE FERLINGHETTI ÁTTRÆÐUR
Frá Reykjavík til San Francisco og áfram Bókaútgefandinn og skáldið Lawrence Ferlinghetti er áttræður í dag, 24. mars 1999.

LJÓÐJÖFURINN LAWRENCE FERLINGHETTI ÁTTRÆÐUR

Frá Reykjavík til

San Francisco og áfram

Bókaútgefandinn og skáldið Lawrence Ferlinghetti er áttræður í dag, 24. mars 1999. Skáldið og útgefandinn Ron Whitehead hringdi í guðföður beat-kynslóðarinnar í tilefni af afmælinu, en Ron vinnur nú að ævisögu Ferlinghetti.

LAWRENCE Ferlinghetti stofnaði fyrstu kiljubókabúð Bandaríkjanna árið 1953 og hefur City Lights-bókabúðin í San Francisco starfað í næstum hálfa öld. Hún hefur verið Mekka þeirra fjölmörgu sem leita að ögrandi og oft umdeildum bókmenntum og þar hafa verið gefin út verk eftir flestöll skáld beat-kynslóðarinnar. Sjálfur hefur Ferlinghetti getið sér orð sem ljóðskáld og málari, auk bókaútgáfunnar.

Ljóðabók Ferlinghettis A Coney Island of the Mind (1958) er ein best selda ljóðabók allra tíma í Bandaríkjunum. Á síðasta ári kom út ljóðabókin A Far Rockaway eftir þennan aldna listamann sem lætur engan bilbug á sér finna. Eftirfarandi símasamtal við Ferlinghetti í San Francisco átti sér stað fyrir skömmu á meðan Ron var staddur í Reykjavík.

RW: "Mér finnst A Far Rockaway of the Heart stórgóð bók og tel hana ekki bara eina af þínum bestu bókum heldur líka eitt af meistaraverkum tuttugustu aldar bókmennta."

LF: "Ja, þú ert augljóslega stórkostlegur bókmenntagagnrýnandi."

RW: (Báðir hlæja.) "Það er ég. Hvað ertu að gera núna? Ég veit að þú skrifar enn og málar."

LF: "Ég er ekki að gera nokkurn skapaðan hlut þessa stundina nema flatmaga á rúminu mínu."

RW: "En stendur útgáfa á fleiri bókum fyrir dyrum?"

LF: "Eiginlega ekki. Það er liðið eitt ár frá því að A Far Rockaway kom út. En ég er með efni í tvær bækur. Hugsanlega verður önnur þeirra gefin út á næsta ári. Það er bók sem kallast The Divine Butcher , ljóð sem urðu húmor að bráð. Titilinn hef ég frá Gregory Corso sem sagði á sinn tvíræða hátt að "húmor væri guðdómlegi slátrarinn". Hann var á því að mikill húmor kæmi í veg fyrir að ljóð gætu orðið guðdómleg."

RW: "Ekki er ég nú alveg viss um að ég taki undir það."

LF: "Jæja, en ég er með nokkur ljóð. Ég er kannski kominn með alvarlegt ljóð og svo treð ég inn fáránlegri líkingu sem gerir út af við það. En það er samt skemmtilegt. Í hina bókina á ég hins vegar þrjátíu til fjörutíu grafalvarleg ljóð."

RW: "Þú hefur minnst á það að þú sért að vinna að sjálfsævisögu. Hvernig miðar þér?"

LF: "Ég hef lagt hana í salt í bili. Ég hef komist að því að hún hljómar eins og eitthvað eftir Samuel Beckett."

RW: (Hlátur.) "Þetta verður sem sagt stutt sjálfsævisaga."

LF: "Ja, svona frekar."

RW: "Það er kannski hluti af vandamálinu hvað þú hefur gert mikið."

LF: "Stórfurðulegt og margrætt í mínum augum."

RW: "Hún yrði að vera þúsund síður. Við höfum rætt þann möguleika að ég skrifi nýja ævisögu þína."

LF: "Já og ég vildi að þú létir verða af því."

RW: "Gott."

LF: "En þú ert á öfugum enda jarðarinnar þarna uppi á Íslandi."

RW: "En ég kem til San Francisco innan skamms."

LF: "Það er eins gott að þú drífir í því. Ég er að verða áttatíu ára gamall."

RW: "En þú ert alltaf jafn hraustur?"

LF: "Ég stunda nú einu sinni líkamsrækt."

RW: "Það sést á ljósmyndum af þér. Syndirðu daglega?"

LF: "Ég er á leiðina í ræktina núna á eftir."

RW: "Ég veit að þú fórst til Prag á síðasta ári í tilefni af stórri listsýningu þar sem þú varst heiðraður fyrir líf þitt í listum."

LF: "Þeir settu upp nákvæma eftirmynd af framhlið City Lights-bókabúðarinnar á sýningunni. Í stórri kirkju í miðbænum var haldið fjögurra sólarhringa ljóðamaraþon þar sem ljóð mín voru lesin upp. Þeir voru reyndar með sýningu á verkunum þínum og The Literary Renaissance við hliðina á básnum mínum. Hefurðu komið til Prag?"

RW: "Þeir buðu mér að koma á sýninguna en ég komst ekki."

LF: "Þú ættir að fara við fyrsta tækifæri! Borgin er frábær!"

RW: "Ég frétti að sýningin hefði minnt á rokktónleika, að þúsundir hefðu rokið beint að borðinu þínu. Þú hefðir áritað bækur allan liðlangan daginn og langt fram á kvöld."

LF: "Ég skrifaði langt ljóð sem heitir "Rivers of Light" um miðja nótt og heldurðu ekki að þeir hafi birt það í þýðingu daginn eftir á forsíðu stærsta dagblaðs borgarinnar. Þetta gæti aldrei átt sér stað í Bandaríkjunum."

RW: "En að öðru. Þú vannst með Allen Ginsberg í áraraðir. Í augum margra eru þið tveir konungar ljóðanna í Bandaríkjunum. Þú hefur sagt að Ginsberg verðskuldi Nóbelsverðlaun og að hann ætti að vera lárviðarskáld Bandaríkjanna."

LF: "Það er algjört hneyksli að Allen hafi aldrei fengið þá viðurkenningu sem hann á skilið, að hann hafi ekki hlotið Pulitzer-verðlaun og að honum hafi aldrei verið boðið að vera lárviðarskáld okkar. Ég held að bókmenntagengið sé hrætt við hann. Það er óhugnanlegt að hugsa til þess að það ljóðskáld sem gjörbreytt hefur hugmyndum manna um ljóðagerð, ekki bara hérlendis heldur um allan heim, skuli ekki hafa fengið viðurkenningu fyrir ævistarfið."

RW: "Nú hafa margir horfið úr lífi þínu, enda búinn að lifa langa ævi."

LF: "Já, það virðast allir vera að fara eða farnir. Á mínum aldri eru ekki svo margir eftir, og þá tel ég með margar fyrrverandi kærustur sem ýmist einhver annar hefur krækt í eða sjálfur maðurinn með ljáinn. Einn meðlimur beat-skáldanna er enn eftir og hann er sá besti af þeim öllum. Gregory Corso sem að mínu mati er fulltrúi alls þess tærasta í ljóðagerð. Annað beat- skáld sem ég held mikið upp á er Ed Sanders, en hann eins og Corso hefur ekki fengið þá umfjöllun og viðurkenningu sem hann á skilið. Hann er frábær háðfugl og lítur út eins og Mark Twain. En Sanders og Corso eru eiginlega síðustu beat-skáldin af þessari kynslóð. Anne Waldman sem stofnaði Naropa-stofnunina ásamt Allen er vissulega ennþá á fullu, en hún er kynslóð yngri eins og þú sjálfur."

RW: "Nú hlýtur að verða hátíð í San Francisco á afmælisdaginn þinn."

LF: "Ég mun ekkert skipta mér af því."

RW: "Ekki skipta þér af þessum stórmerka áfanga?"

LF: "Já, en kannski verður fjölskylda mín með lítið samsæti."

RW: "Jæja. En til hamingju með áttræðisafmælið, Lawrence!"

LF: Takk fyrir og gangi þér vel.

LAWRENCE Farlinghetti